اختلاف رویه قضایی درباره ثبت ضمانت در سامانه صیاد
برخی محاکم بر این نظر بودند که:
- با توجه به الکترونیکی شدن فرآیند صدور و انتقال چک،
- و نقش محوری سامانه صیاد،
ضمانت نیز باید الزاماً در سامانه ثبت شود و امضای ظهر چک بهتنهایی کفایت نمیکند.
در مقابل، دیدگاه غالب دیگری شکل گرفت که معتقد بود:
- ضمانت، نهادی ریشهدار در حقوق تجارت است؛
- سامانه صیاد، مقررات شکلی جدیدی برای ضمانت وضع نکرده است؛
- بنابراین ضمانت همچنان تابع امضای ظهر چک است.
این تعارض، زمینهساز صدور رأی وحدت رویه شد.
رأی وحدت رویه شماره ۸۷۰ و تحلیل آن
بخشهای کلیدی رأی
هیأت عمومی دیوان عالی کشور در رأی وحدت رویه شماره ۸۷۰ مورخ ۱۴۰۴/۷/۲۲، بهصراحت اعلام میکند که:
- ضمانت چک، ماهیتاً تابع مقررات قانون تجارت است؛
- مقررات قانون صدور چک و سامانه صیاد، ناظر بر صدور و انتقال چک بوده و ناظر بر نهاد ضمانت نیستند؛
- عدم ثبت ضمانت در سامانه صیاد، موجب بیاعتباری ضمانت نمیشود.
نتیجه حقوقی رأی
بر اساس این رأی:
✅ امضای شخص در ظهر چک، در صورتی که به قصد ضمانت باشد، برای تحقق ضمانت کافی است.
✅ ضامن، مسئول پرداخت وجه چک در صورت عدم پرداخت توسط صادرکننده یا مضمونعنه است.
✅ دارنده چک میتواند علیه ضامن نیز طرح دعوا نماید، حتی اگر ضمانت در سامانه صیاد ثبت نشده باشد.
آثار عملی رأی وحدت رویه در دعاوی چک
این رأی آثار مهمی در رویه قضایی دارد، از جمله:
- جلوگیری از تفسیر موسّع و غیرمنصوص مقررات سامانه صیاد؛
- حفظ اعتبار ضمانتهای متعارف که پیش از این، با امضای ظهر چک صورت میگرفت؛
- افزایش امنیت حقوقی دارندگان چک و کاهش احتمال رد دعوا به دلایل شکلی.
برای وکلا و فعالان حقوقی، این رأی یک مبنای استنادی بسیار قوی در دعاوی مطالبه وجه چک محسوب میشود.
نقش وکیل در تضمین حقوق دارنده یا ضامن چک
اگرچه رأی وحدت رویه بسیاری از ابهامها را برطرف کرده است، اما تشخیص موارد زیر همچنان نیازمند بررسی تخصصی است:
- آیا امضای ظهر چک واقعاً به قصد ضمانت بوده یا انتقال؟
- مضمونعنه ضمانت چه کسی بوده است؟
- امکان طرح دعوا علیه ضامن در کنار صادرکننده وجود دارد یا خیر؟
در چنین مواردی، مشاوره با وکیل متخصص دعاوی چک و اسناد تجاری میتواند از تضییع حقوق یا تحمیل مسئولیت ناخواسته جلوگیری کند.
نتیجهگیری
بر اساس رأی وحدت رویه شماره ۸۷۰ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، ضمانت چکهای صیادی همچنان با امضای ظهر چک محقق میشود و قانونگذار الزام تازهای مبنی بر ثبت ضمانت در سامانه صیاد پیشبینی نکرده است. این رأی، ضمن ایجاد وحدت رویه، به تثبیت اصول بنیادین حقوق تجارت و افزایش امنیت معاملات کمک شایانی کرده است.
سؤالات متداول (FAQ)
آیا برای ضمانت چک صیادی باید حتماً در سامانه صیاد ثبت انجام شود؟
خیر. مطابق رأی وحدت رویه ۸۷۰، ثبت ضمانت در سامانه صیاد الزامی نیست.
امضای ظهر چک بدون نوشتن کلمه «ضامن» معتبر است؟
بله. در صورت احراز قصد ضمانت، صرف امضا میتواند برای تحقق ضمانت کافی باشد.
آیا میتوان همزمان از صادرکننده و ضامن شکایت کرد؟
بله. مسئولیت ضامن تضامنی است و دارنده میتواند علیه هر دو اقدام کند.
اگر دادگاه بدوی نظر مخالف داشته باشد چه باید کرد؟
رأی وحدت رویه برای تمام محاکم لازمالاتباع است و میتوان به آن استناد کرد.
برای مطالعه بیشتر در خصوص ضمانت در چک های صیادی به پست ذیل مراجعه نمایید.
هنوز نظری برای این پست ثبت نشده است.