آیا ثبت ضمانت چک در سامانه صیاد الزامی است؟
بررسی تخصصی نظریه مشورتی جدید قوه قضاییه
مقدمه
پس از اصلاح قانون صدور چک و الکترونیکی شدن بخش مهمی از فرآیندهای مرتبط با چکهای صیادی، یکی از ابهامات جدی فعالان اقتصادی، تجار و حتی برخی مراجع بانکی، الزام یا عدم الزام ثبت «ضمانت چک» در سامانه صیاد بوده است.
در عمل، موارد متعددی مشاهده میشود که بانکها یا اشخاص، اعتبار ضمانت چک را منوط به ثبت در سامانه صیاد میدانند؛ موضوعی که آثار سنگینی بر قابلیت وصول چک و مسئولیت ضامن دارد.
اداره کل حقوقی قوه قضاییه، در نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۵۷۰، به این اختلافنظر پایان داده و تکلیف موضوع را بهروشنی مشخص کرده است.
مشخصات نظریه مشورتی
- شماره نظریه: ۷/۱۴۰۴/۵۷۰
- شماره پرونده: ۱۴۰۴-۸۸-۵۷۰ح
- تاریخ صدور: ۱۴۰۴/۰۹/۱۵
موضوع استعلام چه بود؟
پرسش مطروحه این بود که:
آیا با توجه به رأی وحدت رویه شماره ۸۷۰ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، ثبت ضمانت چک در سامانه صیاد الزامی شده است؟
یا اینکه ضمانت چک همچنان مطابق مقررات قانون تجارت و از طریق امضای ظهرنویسی انجام میشود؟
پاسخ صریح
🔹 ثبت ضمانت چک در سامانه صیاد الزام قانونی ندارد.
🔹 ضمانت از چکهای صیادی نیز مانند گذشته، مطابق مقررات قانون تجارت و با امضای ضامن تحقق مییابد.
این پاسخ، تکلیف بسیاری از پروندههای اختلافی مرتبط با چک را روشن کرده است.
دلایل حقوقی این نظریه چیست؟
۱. حدود الزام قانونی سامانه صیاد
مطابق تبصره ۱ ماده ۲۱ مکرر قانون صدور چک (اصلاحی ۱۴۰۰):
- صدور چک
- و ظهرنویسی (انتقال) چکهای صیادی
باید صرفاً از طریق سامانه صیاد انجام شود.
✅ این الزام جایگزین شیوه سنتی انتقال چک شده است.
❌ اما شامل ضمانت چک نمیشود.
۲. سکوت قانونگذار درباره ضمانت
قانونگذار با وجود اصلاحات گسترده در قانون صدور چک:
- هیچ حکم صریحی درباره الکترونیکی شدن ضمانت وضع نکرده
- و ضمانت را از شمول مقررات سامانه صیاد خارج نموده است
در حقوق، این سکوت به معنای بقای قواعد عمومی قانون تجارت است.
۳. حاکمیت مقررات قانون تجارت
بر اساس قانون تجارت:
- ضمانت تعهدی مستقل است
- با امضای ضامن (معمولاً پشت چک یا ذیل آن) محقق میشود
- نیازی به ثبت در سامانه یا تشریفات الکترونیکی ندارد
بنابراین، اعتبار ضمانت وابسته به ثبت در صیاد نیست.
۴. رأی وحدت رویه ۸۷۰ چه نقشی دارد؟
اداره کل حقوقی تصریح کرده است که:
- رأی وحدت رویه شماره ۸۷۰
- اساساً ناظر به ضمانت چک نبوده
- و استناد به آن برای الزام ثبت ضمانت، فاقد وجاهت قانونی است
آثار عملی این نظریه برای موکلان
✅ ضامن چک، حتی بدون ثبت در سامانه صیاد، مسئولیت قانونی دارد
✅ دارنده چک میتواند علیه ضامن اقامه دعوا کند
✅ بانک یا اشخاص ثالث حق بیاعتبار دانستن ضمانت را ندارند
⚠️ شرط اساسی، احراز قصد ضمانت از امضای ضامن است
اشتباه رایج
بسیاری تصور میکنند اگر ضمانت در سامانه صیاد ثبت نشده باشد:
- ضامن مسئولیتی ندارد
- یا دادگاه دعوا را رد میکند
❌ این تصور نادرست است و برخلاف نظر رسمی قوه قضاییه میباشد.
نتیجهگیری
بر اساس نظریه مشورتی جدید اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
- الزام ثبت الکترونیکی فقط مربوط به صدور و ظهرنویسی چک صیادی است
- ضمانت چک کماکان تابع مقررات قانون تجارت باقی مانده
- و با امضای ضامن محقق میشود، نه ثبت در سامانه صیاد
سوالات متداول
آیا ضمانت چک صیادی باید در سامانه صیاد ثبت شود؟
خیر. طبق نظریه مشورتی قوه قضاییه، ثبت ضمانت در سامانه صیاد الزام قانونی ندارد.
اگر ضمانت ثبت نشده باشد، میتوان دعوای حقوقی برعلیه ضامن مطرح کرد؟
بله. در صورت احراز امضای ضمانت، مسئولیت ضامن باقی است و قابل مطالبه خواهد بود.
آیا بانک میتواند ضمانت ثبتنشده را نپذیرد؟
از نظر حقوقی، خیر. ملاک اعتبار ضمانت، امضای ضامن است، نه ثبت در سامانه.
رأی وحدت رویه ۸۷۰ چه ارتباطی با ضمانت چک دارد؟
هیچ. این رأی ناظر به موضوع ضمانت نیست و استناد به آن در این زمینه اشتباه است.
ارتباط با وکیل متخصص دعاوی چک
اگر:
- با چک تضمینی یا ضمانتی مواجه هستید
- یا بانک از پذیرش ضمانت خودداری کرده
- یا علیه شما بهعنوان ضامن دعوا طرح شده
مشاوره تخصصی قبل از هر اقدام قضایی، میتواند از خسارتهای سنگین جلوگیری کند.
📞 تماس برای مشاوره تخصصی دعاوی چک و اسناد تجاری
⚖️ بررسی دقیق چک، امضاها و مسئولیتها
📍 سراسر ایران و ایرانیان خارج از کشور
در دعاوی چک، یک تصمیم اشتباه، میتواند چند برابر مبلغ چک هزینه ایجاد کند.
هنوز نظری برای این پست ثبت نشده است.