🧾 استرداد لاشه چک — راهنمای کامل حقوقی و عملی

مقدمه

گاهی پیش می‌آید چک‌مان پاس می‌شود یا معامله لغو می‌گردد، اما برگه‌ی اصلی چک (لاشه) هنوز دست طرف مقابل است. این وضعیت می‌تواند خطرناک باشد؛ چون اگر فردی سوءنیت داشته باشد، ممکن است از همان لاشه برای طرح شکایت یا مطالبه‌ مجدد استفاده کند. به همین دلیل، «استرداد لاشه چک» یکی از مهم‌ترین اقدامات حفاظتی بعد از تسویه‌حساب است.

مفهوم استرداد لاشه چک

منظور از استرداد لاشه چک یعنی مطالبه‌ی برگ چکِ پرداخت‌شده یا باطل‌شده از دارنده‌ی آن. طبق قانون، وقتی مبلغ چک پرداخت شد یا معامله فسخ شد، دارنده موظف است اصل چک را به صادرکننده برگرداند تا سوءاستفاده‌ای از آن ممکن نباشد.

استرداد لاشه معمولاً در یکی از این سه حالت مطرح می‌شود:

1. پرداخت وجه چک و باقی ماندن لاشه نزد دارنده: مثلاً چک نقد شده ولی هنوز برگردانده نشده.
2. لغو معامله یا انصراف از پرداخت به‌دلیل فسخ یا بطلان قرارداد: مثلاً معامله بر هم خورده ولی چک تحویل نشده.
3. صدور چک امانی: یعنی چک صرفاً برای اطمینان داده شده و معامله‌ای انجام نشده.

راه‌های قانونی برای مطالبه لاشه چک

۱. درخواست استرداد از طریق اظهارنامه

اولین گام منطقی آن است که صادرکننده، اظهارنامه‌ی رسمی از طریق دفاتر خدمات قضایی ارسال کند و از دارنده بخواهد لاشه را تحویل دهد. در متن اظهارنامه باید قید شود که وجه پرداخت شده یا تعهد لغو شده است.

۲. دادخواست استرداد لاشه چک در دادگاه حقوقی

اگر دارنده از تحویل لاشه خودداری کند، می‌توان به دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده دادخواست داد و استرداد اصل چک را خواستار شد.

در این دادخواست باید مدارک زیر ضمیمه شود:

• کپی چک
• رسید یا مدرک پرداخت وجه
• قرارداد یا رضایت‌نامه‌ی لغو معامله

در بسیاری از پرونده‌ها دادگاه پس از استعلام از بانک یا بررسی مدارک حکم به استرداد می‌دهد.

۳. اقدامات کیفری در صورت سوءاستفاده از لاشه چک

اگر دارنده‌ بدون حق قانونی از چک استفاده کند (مثلاً آن را جهت وصول مجدد ارائه دهد)، عمل او می‌تواند با شکایت کیفری قابل پیگیری باشد.

نکات مهم و تجربی 

• بهتر است پس از تسویه هر چک، فوراً لاشه آن را دریافت و پاره یا باطل کنید.
• اگر چک در حساب شما برگشت خورده ولی توافق دارید که اعتبار آن پایان یافته، صورتجلسه‌ی پرداخت یا توافق کتبی تنظیم کنید.
• ارسال پیامک یا رسید بانکی که نشان دهد مبلغ پرداخت شده، در دادگاه اعتبار دارد اما کافی نیست؛ بهتر است شاهد یا امضای طرف مقابل نیز داشته باشید.

نتیجه‌گیری

استرداد لاشه چک فقط یک اقدام اداری ساده نیست؛ بلکه حفاظت از حقوق مالی و جلوگیری از سوءاستفاده سندی است. هر فردی که با چک کار می‌کند باید بداند تسویه بدون دریافت لاشه، یک اشتباه پرهزینه است.

در پرونده‌هایی که توافق یا پرداخت انجام شده ولی لاشه هنوز نزد طرف مقابل است، پیگیری سریع از طریق اظهارنامه یا دادگاه بهترین راه برای پیشگیری از دردسرهای بعدی است.

سوالات متداول

۱. آیا بدون شکایت می‌توان لاشه چک را گرفت؟

بله، اگر طرف مقابل همکاری کند، با ارسال اظهارنامه می‌توان موضوع را بدون طرح دعوا حل کرد.

۲. اگر چک پرداخت شده ولی طرف مقابل می‌گوید گم شده، چه باید کرد؟

در این حالت باید از دادگاه درخواست صدور «حکم ابطال چک مفقود» کنید تا دیگر نتوان از آن استفاده کرد.

۳. آیا استرداد لاشه چک شامل چک‌های تضمینی هم می‌شود؟

بله، چک‌های تضمینی نیز بعد از پایان موضوع معامله یا پرداخت باید مسترد شوند، مگر در قرارداد خلاف آن ذکر شده باشد.

۴. هزینه دعوی استرداد لاشه چک چقدر است؟

دعاوی مالی محسوب نمی‌شود، چون موضوع آن تحویل سند است نه مطالبه وجه؛ بنابراین هزینه دادرسی نسبتاً پایین است.

ارتباط با وکیل

اگر چک شما پرداخت شده ولی هنوز دست طرف مقابل است، یا از برگ چک‌تان سوءاستفاده شده، توصیه می‌شود قبل از هر اقدام، موضوع را با وکیل متخصص در چک و دعاوی مالی بررسی کنید.

✳️ مشاوره فوری و تخصصی در خصوص استرداد، ابطال یا توقیف چک

📍 دفتر وکالت در تهران

📞 تماس مستقیم یا پیام در واتساپ:09120695662