ورود شخص ثالث در داوری؛ بررسی ماده ۴۷۵ و تفاوت با دعاوی عادی

مقدمه

در بسیاری از اختلافات حقوقی، تنها دو طرف دعوا وجود ندارند؛ بلکه گاهی شخص ثالثی به هر دلیل وارد فرآیند رسیدگی می‌شود. اما آیا ورود شخص ثالث در داوری هم همانند دعاوی دادگاه‌ها امکان‌پذیر است؟
ماده ۴۷۵ قانون آیین دادرسی مدنی به این موضوع پرداخته و شرایط و آثار ورود ثالث در داوری را مشخص می‌کند.

ماده ۴۷۵ قانون آیین دادرسی مدنی چه می‌گوید؟

شخص ثالثی که برابر قانون به دادرسی جلب شده یا قبل یا بعد از ارجاع اختلاف به داوری وارد دعوا شده باشد، می‌تواند با طرفین دعوای اصلی در ارجاع امر به داوری و تعیین داور یا داوران تعیین شده تراضی کند و اگر موافقت حاصل نگردید، به دعوای او برابر مقررات به‌طور مستقل رسیدگی خواهد شد.

ورود ثالث در داوری چگونه است؟

۱. پذیرش با رضایت طرفین
اگر شخص ثالث بخواهد اختلاف خود را همزمان با اختلاف اصلی از طریق داوری حل کند، باید با طرفین اصلی دعوا (و گاهی داور) بر سر این موضوع توافق داشته باشد.

• یعنی داوری یک فرآیند کاملاً قراردادی است و ورود ثالث بدون رضایت ممکن نیست.

۲. در صورت عدم توافق:
اگر هیچ توافقی حاصل نشود، شخص ثالث می‌تواند موضوع دعوای خود را به‌طور مستقل در دادگاه پیگیری کند.

• به بیان ساده، داوری، ورود اجباری اشخاص ثالث را مثل دادگاه‌ها نمی‌پذیرد.

• تفاوت ورود شخص ثالث و جلب ثالث در داوری و دعاوی عادی

• در فرآیند دادرسی و داوری، دو مفهوم مهم اما متفاوت وجود دارد: ورود شخص ثالث و جلب شخص ثالث. دانستن تفاوت این دو، برای وکلا و موکلان اهمیت زیادی دارد.
  ۱. ورود شخص ثالث چیست؟
  ورود شخص ثالث به معنای آن است که شخصی خارج از طرفین اصلی دعوا، به دلیل اینکه خود را ذینفع یا متضرر از نتیجه دعوا می‌داند، با تقدیم دادخواست یا درخواست رسمی، تقاضای ورود به پرونده را می‌کند.
  در دعاوی عادی، این امر طبق ماده ۱۳۰ قانون آیین دادرسی مدنی ممکن است و بدون رضایت طرفین است .
  در داوری اما این موضوع تابع توافق طرفین است؛ یعنی ورود ثالث تنها در صورتی ممکن است که همه طرفین و داور رضایت بدهند (مطابق ماده ۴۷۵ ق.آ.د.م).
  ۲. جلب شخص ثالث چیست؟
  جلب شخص ثالث زمانی رخ می‌دهد که یکی از طرفین اصلی دعوا (خواهان یا خوانده)، شخص دیگری را به دعوا اضافه می‌کند؛ به این معنا که ادعا دارد این شخص در اختلاف نقش یا مسئولیتی دارد و باید در فرآیند رسیدگی حاضر شود.
  در دعاوی عادی، جلب ثالث مطابق مواد ۱۳۵ تا ۱۴۰ قانون آیین دادرسی مدنی صورت می‌گیرد و جلب به طور معمول نیازی به رضایت طرف مقابل ندارد،
  اما در داوری  جلب ثالث کاملاً به توافق و رضایت طرفین بستگی دارد و بدون تراضی طرفین دعوا و داور، جلب شخص ثالث به داوری امکان‌پذیر نیست.
• پست مربوط به جلب ثالث را در اینجا مطالعه بفرمیایید.
  جمع‌بندی تفاوت‌ها:
  • ورود ثالث: ابتکار از سوی شخص ثالث؛ ورود داوطلبانه
  • جلب ثالث: ابتکار از سوی یکی از طرفین اصلی دعوا؛ دعوت اجباری
  • در داوری: هر دو فقط با توافق همه طرفین اصلی و داور ممکن است
  • در دادگاه: ورود و جلب ثالث تحت شرایط قانونی و در بیشتر موارد بدون نیاز به رضایت همه طرفین امکان‌پذیر است

نکات کلیدی و کاربردی برای موکلین

• اگر تصور می‌کنید در موضوعی که داوری در مورد او در حال انجام است ذینفع هستید می توانید با کسب توافق دیگران وارد آن شوید .
• همانطور که گفته شد ورود ثالث فقط با توافق همه طرفین و مطابق مقررات مرجع داوری انجام می‌شود لذا اگر بدون رضایت شما شخصی وارد داوری شده ، رای داور قابل ابطال است در این خصوص بهتر است به پست ما در مورد ابطال رای داوری مراجعه کنید.
• اگر توافقی برای ورود شما به داوری حاصل نشد ، نگران نباشید؛ قانون اجازه داده دعوای شخص ثالث به صورت مستقل و جداگانه رسیدگی شود.

نمونه رأی دادگاه تجدیدنظر درباره ورود ثالث در داوری

رأی شعبه ۲۴ دادگاه تجدیدنظر تهران:
در یک اختلاف مالی، شریک ثالث تقاضای ورود به داوری را داشت اما یکی از طرفین مخالفت کرد. دادگاه اعلام نمود:
«نظر به اینکه داوری یک نهاد خصوصی و قراردادی است و بدون تراضی طرفین، ورود ثالث ممکن نیست، دعوای شخص ثالث باید جداگانه و مستقل در دادگاه رسیدگی شود.»

جمع‌بندی و توصیه حقوقی

ورود شخص ثالث در داوری نیازمند توافق و رضایت همه طرفین است؛ در غیر این صورت دعوای ثالث به صورت جداگانه در دادگاه رسیدگی می‌شود. اگر با چنین موقعیتی روبرو هستید، توصیه می‌شود پیش از هر اقدامی، با وکیل متخصص داوری مشورت کنید تا حقوق و منافع شما به بهترین شکل ممکن حفظ شود.