معرفی انواع تضامین قراردادی؛ انتخاب تضمین درست، پیشگیری از دعوای پرهزینه
مقدمه
در اغلب قراردادهای مهم، از پیمانکاری و مشارکت گرفته تا اجاره، سرمایهگذاری و تأمین مالی، «تضمین قراردادی» نقش ستون فقرات امنیت حقوقی قرارداد را ایفا میکند.
با این حال، بسیاری از اختلافات حقوقی زمانی آغاز میشود که تضمین اخذ شده یا متناسب با قرارداد نبوده یا بهدرستی تنظیم نشده است.
شناخت انواع تضامین قراردادی و تفاوت آثار حقوقی هر یک، اولین قدم برای جلوگیری از اختلاف و حفظ منافع طرفین است.
انواع مهم تضامین قراردادی
بر اساس رویه حقوقی و اصول قراردادنویسی حرفهای، مهمترین انواع تضامین عبارتاند از:
1. چک تضمینی
چک زمانی بهعنوان تضمین استفاده میشود که هدف، تضمین انجام تعهدات قراردادی باشد نه پرداخت دین حال.
در صورت قید تضمینی بودن، چک وصف کیفری ندارد و صرفاً از طریق حقوقی قابل پیگیری است. تنظیم نادرست این نوع تضمین، یکی از شایعترین اشتباهات قراردادی است.
2. سفته تضمینی
سفته، ابزار رایج و قابل کنترلتری برای تضمین انجام تعهدات است.
در صورت تنظیم صحیح بند تضمین، سفته میتواند بدون ایجاد ریسکهای کیفری، ابزار مؤثری برای جبران خسارت باشد؛ بهویژه در قراردادهای پیمانکاری و خدماتی.
3. ضمانتنامه بانکی
ایمنترین و رسمیترین نوع تضمین که معمولاً در قراردادهای کلان مورد استفاده قرار میگیرد.
شرایط وصول، مدت اعتبار و نحوه تمدید آن باید با دقت در قرارداد پیشبینی شود.
4. وثیقه ملکی
در قراردادهای بلندمدت یا تعهدات سنگین، وثیقه ملکی نقش تضمین قویتری ایفا میکند.
اما تنظیم نادرست آن میتواند مالک وثیقه را با خطرات جدی مواجه کند.
5. سپرده نقدی
معمولاً بهصورت کسر از مطالبات یا واریز وجه نقد انجام میشود و بیشتر برای تضمین حسن انجام کار کاربرد دارد.
6. ضامن یا ضمانت شرکتی
در این روش، شخص حقیقی یا حقوقی انجام تعهدات را تضمین میکند.
اعتبار مالی ضامن و نحوه مسئولیت تضامنی، نقش تعیینکنندهای در کارایی این تضمین دارد.
چرا انتخاب نوع تضمین اهمیت حیاتی دارد؟
هر تضمین:
- آثار حقوقی متفاوتی دارد؛
- روش وصول خاص خود را میطلبد؛
- ریسکهای متفاوتی برای طرفین ایجاد میکند.
انتخاب نادرست تضمین، ممکن است در زمان تخلف، عملاً غیرقابل استفاده باشد.
نتیجهگیری
تضمین قراردادی زمانی مؤثر است که نوع تضمین، مبلغ، زمان ارائه، شرایط وصول و عودت بهدرستی و متناسب با قرارداد تنظیم شده باشد.
در بسیاری از پروندههای حقوقی، مشکل از «نبود تضمین» نیست، بلکه از تنظیم ناصحیح آن ناشی میشود.
مشاوره با وکیل متخصص پیش از امضای قرارداد، هزینه نیست؛ سرمایهگذاری برای پیشگیری از دعوای سنگین است.
سؤالات متداول
کدام تضمین برای قراردادهای پیمانکاری بهتر است؟
در اغلب موارد، سفته یا ضمانتنامه بانکی، بسته به حجم قرارداد، گزینه مناسبتری است.
آیا چک تضمینی قابل شکایت کیفری است؟
خیر، در صورت تضمینی بودن، چک فاقد وصف کیفری است.
آیا بدون مراجعه به دادگاه میتوان تضمین را وصول کرد؟
بله، اگر این اختیار بهصراحت در قرارداد درج شده باشد.
آیا نداشتن بند عودت تضمین مشکلساز است؟
بله، یکی از شایعترین دلایل طرح دعوا همین موضوع است.
ارتباط با وکیل
اگر در حال تنظیم قرارداد، ارائه یا دریافت تضامین، یا درگیر اختلاف ناشی از چک، سفته یا وثیقه قراردادی هستید، دریافت مشاوره تخصصی میتواند از خسارات جدی جلوگیری کند.
وکیل فاطمه سلیقه
وکیل پایه یک دادگستری
متخصص دعاوی مالی، تجاری و قراردادی
📞 مشاوره حضوری و غیرحضوری | پذیرش پرونده
هنوز نظری برای این پست ثبت نشده است.